Skip to content Skip to left sidebar Skip to right sidebar Skip to footer

馃嚨馃嚤POWSTANIE STYCZNIOWE W E艁GANOWIE

Pisali艣my ju偶 o zabytkowym witra偶u w Sobowidzu, o 鈥濻膮dzie Ostatecznym鈥 Hansa Memlinga i odkrytym XVII-wiecznym obrazie 鈥濸ojmanie Pana Jezusa鈥 w Mierzeszynie. Dzisiaj nasz膮 uwag臋 kierujemy w stron臋 E艂ganowa po艂膮czonego z wielk膮 histori膮 Polski za spraw膮 ma艂ej przydro偶nej kapliczki.
馃煚Pocz膮tek 1863 roku. Pomorze, a wraz z nim E艂ganowo, od prawie stu lat jest cz臋艣ci膮 zaboru pruskiego. 22 stycznia 1863 roku wybucha Powstanie Styczniowe. Muzeum Historii Polski podaje: 鈥濿 styczniu 1863 powstanie obejmowa艂o Kr贸lestwo Polskie, w lutym rozszerzy艂o si臋 na Litw臋, w kwietniu i maju si臋gn臋艂o okolic Dynaburga i Witebska oraz guberni kijowskiej i wo艂y艅skiej. Z Galicji i zaboru pruskiego nap艂ywali ochotnicy, bro艅 i zaopatrzenie. Przybyli te偶 ochotnicy z W艂och, W臋gier, Francji, a tak偶e Rosji.鈥
Powstanie Styczniowe upada latem/jesieni膮 1864 roku.
馃煛Profesor Jerzy Zdrada tak podsumowuje: 鈥濳l臋ska i represje w zaborze rosyjskim wywo艂a艂y ostr膮 krytyk臋 powstania ze strony k贸艂 konserwatywno-ugodowych, z drugiej za艣 strony do tradycji roku 1863 nawi膮zywa艂 odradzaj膮cy si臋 ruch niepodleg艂o艣ciowy. Powstanie styczniowe wywar艂o wielki wp艂yw na kszta艂towanie si臋 艣wiadomo艣ci narodowej mas ludowych oraz postaw i program贸w politycznych przed 1918 rokiem.鈥 Wi臋cej: https://muzhp.pl/pl/c/983/powstanie-styczniowe
馃數Na tle wielkiej historii ca艂ego kraju, w E艂ganowie, w 鈥瀙olskim gnie藕dzie鈥 ma miejsce wydarzenie, opisywane przez Dariusza Dolatowskiego w nowo wydanej ksi膮偶ce (grudzie艅 2022) o historii E艂ganowa .
馃煝Na stronie 69 i 70 czytamy: 鈥濿 1864 roku w centrum wsi zbudowano wotywn膮 kapliczk臋 maryjn膮, kt贸r膮 po艣wi臋ci艂 proboszcz tr膮bkowski Ks. Szczepan Popio艂owski. S艂u偶y艂a ona polskim mieszka艅com jako miejsce spotka艅 i modlitw w czasie uroczysto艣ci i 艣wi膮t maryjnych. W czasach Wolnego Miasta Gda艅ska Niemcy 偶膮dali od proboszcza tr膮bkowskiego, aby polski napis zast膮pi膰 艂aci艅skim. Czego nie uczyni艂. Planom takim przeciwstawiali si臋 miejscowi Polacy, twierdz膮c, 偶e figura zosta艂a ufundowana przez spo艂ecze艅stwo polskie i jest jego w艂asno艣ci膮. Napis ten cz臋sto by艂 zamalowywany przez Niemc贸w smo艂膮 i odnawiany przez polskich mieszka艅c贸w, mi臋dzy innymi nauczycielk臋 Ann臋 Burd贸wn臋. W pierwszych tygodniach II wojny 艣wiatowej z nakazu hitlerowc贸w kapliczka mia艂a by膰 zburzona , ale ostatecznie polecono usun膮膰 figur臋 Matki Boskiej i zamalowa膰 napis. Po wojnie odnowi艂 j膮 w 1947 roku stolarz Alfons Mach, kt贸ry powr贸ci艂 z obozu koncentracyjnego Stutthof.鈥
馃敶Kapliczka, kt贸ra ju偶 159 lat nieprzerwanie stoi w E艂ganowie jest niezwyk艂ym 艣wiadkiem historii. Nie wiemy, czy by艂a ona reakcj膮 spo艂ecze艅stwa polskiego na jeszcze trwaj膮ce walki powsta艅cze, czy by艂a b艂agalnym wezwaniem do Maryi o dar upragnionej wolno艣ci tu偶 po jego upadku. Dzi臋ki poczt贸wce wiemy, 偶e napis brzmia艂 鈥濸oka偶, 偶e艣 jest Matk膮 nasz膮. 1864 rok鈥.
馃煚Obecnie widzimy napis, w kt贸rym s艂owo 鈥濸oka偶鈥 zosta艂o zast膮pione s艂owem 鈥濷ka偶鈥. Kapliczka 艂膮czy w sobie w膮tek Powstania Styczniowego, walk臋 z germanizacj膮, temat Kulturkampf鈥檜, Ann臋 Burd贸wn臋 a przez ni膮 temat szko艂y Macierzy Polskiej w E艂ganowie, Wolne Miasto Gda艅sk i II wojn臋 艣wiatow膮.
馃數Historia kapliczki wskazuje nam r贸wnie偶 perspektyw臋, z kt贸rej musimy patrze膰 na tera藕niejszo艣膰. 鈥濿 trakcie鈥 nie jeste艣my w stanie przedstawi膰 pe艂nej, w艂a艣ciwej oceny. Jeste艣my 鈥瀦byt blisko鈥. Nie dostrzegamy wtedy jakim echem odbija si臋 dane wydarzenie w d艂u偶szym okresie czasu (np. 50 lub 100 lat).
馃煛Dopiero z dalszej perspektywy widzimy, 偶e ofiara Powsta艅c贸w Ko艣ciuszkowskich, Powsta艅c贸w Listopadowych, Styczniowych, Wielkopolskich i 艢l膮skich nie posz艂a na marne i 偶e modlitwa z e艂ganowskiego 鈥瀙olskiego gniazda鈥 zosta艂a wys艂uchana w 1918 roku.

Accessibility